Rewitalizacja wspomnień Zawiercia

Zawiercie nie zapomina o swoich bohaterach. W świetle rodzi się chwała! Czyli o tym, jak stworzyć popularne miejsce pamięci w parku im. Tadeusza Kościuszki i powiedzieć PAMIĘTAMY. 

Tekst poświęcony jest temu, jak w prosty a zarazem symboliczny sposób można oddać hołd bohaterom Zawiercia. Obecnie w parku im. Tadeusza Kościuszki znajduje się miejsce poświęcone przedwojennym członkom organizacji “Płomień”, którego elegancja kryje się w prostocie. Miejsce jest przepełnione symbolami, lecz nie jest nimi przesycone, a recepta na ich zrozumienie kryje się w historii Zawiercia.  Co ciekawe… park w przeszłości wyglądał zupełnie inaczej, służył także innym celom.

Dzisiaj jego wygląd znaczenie odbiega od swojego oryginału. Zachowanie obecnego wyglądu mieści się w planach gminy, nawet mimo planów, jak wykorzystać ten obszar w przyszłości. Należy zaznaczyć, że mieszczą się one w kategorii pomysłów, przytaczamy je, gdyż są interesujące.

Park ma pozostać dziki, ma to swój urok. Dodatkowo zamontowane w nim będą światła, które podświetlą drzewa – mówi Katarzyna Napieracz, Kierownik Referatu Rewitalizacji UM Zawiercie.

Park im. Tadeusza Kościuszki zajmuję powierzchnię 4,66 ha w centrum Zawiercia. Jego granice terytorialne wyznaczają: od wschodu – ul. Kościuszki, od zachodu ul. Marszałkowska, od północy wiadukt kolejowy, a od południa most nad ul. Kościuszki – Park Kościuszki w Zawierciu. Park przecina rzeka Warta, a jego zarządcą jest gmina Zawiercie. 

Infrastruktura tego obszaru pozostawia pole do poprawy: jest niewiele ławek i brakuje toalety, jednak wspomniane kwestie nie są przedmiotem artykułu. Chcielibyśmy zwrócić uwagę na park, który nieziemnie od swojego początku jest miejscem oddawania czcij dawnym bohaterom.  

Poniekąd, można powiedzieć, że dużą rolę odegrała lokalizacja. W pobliżu parku znajduje się kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła, kapliczka Matki Boskiej Prządki oraz dawny budynek “Szkoły Handlowej”. Na temat organizacji Płomień skupiającej uczniów i nauczycieli tej placówki pisaliśmy w tekścieZnasz organizacje Płomień? 

Pomnik z tablicą organizacji „Płomień” znajduje się w Parku Kościuszki od 2013 roku. Instalacja świetlna w Parku Kościuszki powstała w 2013 roku w ramach zadania „poprawa bezpieczeństwa mieszkańców miasta Zawiercie poprzez dobudowę oświetlenia ulicznego – budowa oświetlenia w Parku Kościuszki” – Patryk Drabek, Naczelnik Wydziału Komunikacji Społecznej UM w Zawierciu. 

Kwestię oświetlenia należy podkreślić, gdyż… nie sposób pozbyć się wrażenia, że światło rzucane przez lampy nawiązuje do historii organizacji “Płomień”.  Metaforyczne ich znaczenie może być naciągane, bo instalacja świetlna była powodowana kwestiami bezpieczeństwa. Trudno jednak zaprzeczyć, że oświetlona parkowa alejka nawiązuje w szerszy sposób do historii Zawiercia. Inwestycja kosztowała ok. 208 tys zł. Prace zostały zlecone firmie Z.P.U.H. „Magmar” Kubiczek Marek. 

Utworzenie parku miało miejsce w latach 20. Lub 30. XX w. Pewnych tropów można szukać w starej dokumentacji fotograficznej. Na starym zdjęciu z lat 20. XX w. widzimy zabudowania mieszkalne, w pobliżu znajdował się też staw. Można zatem wnioskować, że park powstał później. W okresie międzywojennym znajdował się w nim Grób Nieznanego Żołnierza. Było to miejsce, w którym odbywały się uroczystości państwowe. 

Źródła podają, że przed wojną na tamtym terenie – przy Alei Jachowicza (aleja przebiegająca przez park, obecnie nie istnieje –red.) i Kościuszki zbudowany był Grób Nieznanego Żołnierza, przy którym odbywały się uroczystości państwowe – Park im. Tadeusza Kościuszki

Uroczyste świętowanie nie potrwało jednak długo. Kiedy wybuchła II wojna i rozpoczęła niemiecka okupacja miasta, wprowadzono represje. Okupujący Zawiercie Niemcy zabronili Polakom wstępu do parku im. A. Mickiewicza. Zezwolili z kolei na wstęp do parku im. T. Kościuszki.  

Po wojnie Grób Nieznanego Żołnierza został zdemontowany, dzisiaj na jego istnienie wskazują trzystopniowe betonowe schody – Moje miasto Zawiercie. Po zakończeniu wojny nieopodal Grobu Nieznanego Żołnierza, zdemontowanego, stanął Pomnik Żołnierzy Radzieckich.  Był to czerwony obelisk z gwiazdą, który przetrwał do okresu transformacji ustrojowej w latach 90. XX w. Źródła wskazują, że stanął on w miejscu grobów poległych w 1945 r. żołnierzy radzieckich.  

Mieszkańcy Zawiercia wspominają dawny park Kościuszki, jako miejsce zaniedbane, które zarosło różnymi chaszczami i inną roślinnością.

W połowie lat 80-tych XX wieku, kiedy po dawnym stawie nie pozostał już ślad, w parku pojawiła się kopia zabytkowej kaplicy, która od 1894 r. stała nieopodal przy ul. Piłsudskiego. Rozebrano ją w czasie przebudowy skrzyżowania, a potem taką samą usytuowano właśnie w parku. Kapliczce patronuje Matka Boża Prządka – Park Kościuszki w Zawierciu

Krzysztof A. Kluza 

3 komentarzy

    1. Planujemy rozmowę z proboszczem parafii św. Apostołów Piotra i Pawła na ten temat. Kapliczka nie jest bardzo stara, lecz mimo wszystko fajny byłby jej szczegółowy opis – w tym fotograficzny.

    2. Kapliczka jest piękna ale nasza bezmozga młodzież kibice pewniej śląskiej drużyny ją regularnie dewastują brak słów

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Back to top button